Thương mại toàn cầu bùng nổ nhờ công nghệ và trí tuệ nhân tạo, nhưng căng thẳng địa chính trị và tăng trưởng chậm đang làm lu mờ triển vọng. Ảnh: AFP
Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tung ra các mức thuế quan đối ứng áp lên phần còn lại của thế giới hồi tháng 4, nhiều chuyên gia đã dự báo một viễn cảnh ảm đạm cho thương mại toàn cầu.
Nhưng thực tế cho thấy năm 2025 sẽ đánh dấu lần đầu tiên dòng chảy thương mại toàn cầu vượt mốc 35.000 tỷ USD, với mức tăng trưởng 7%, gấp đôi tốc độ của năm 2024, theo dữ liệu của Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), cơ quan của Liên hợp quốc chuyên thúc đẩy thương mại tại các thị trường đang phát triển.
Đối với hàng hóa, lĩnh vực Mỹ đang có thặng dư lớn với hầu hết các đối tác thương mại, tăng trưởng được dự báo đạt 6%, cao gấp ba lần năm 2024.
Bất chấp căng thẳng thương mại với Mỹ, Trung Quốc ghi nhận thặng dư thương mại 1.000 tỷ USD trong 11 tháng đầu năm 2025. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử có một quốc gia đạt được con số này trong một năm. Trong khi đó, Hàn Quốc và Malaysia nổi lên là những bên hưởng lợi lớn từ làn sóng nhu cầu chất bán dẫn tăng vọt, được thúc đẩy bởi cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI).
Riêng với Trung Quốc, lượng hàng xuất khẩu sang Mỹ trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 11 đã giảm 18,9% so với năm 2024 do căng thẳng thương mại leo thang giữa hai siêu cường. Tuy nhiên, xuất khẩu sang các thị trường khác đã bù đắp phần sụt giảm này: EU mua nhiều hơn 8,2%, trong khi xuất khẩu sang ASEAN và châu Phi lần lượt tăng 13,7% và 26,3%.
Theo ông Jason Tuvey, Phó kinh tế trưởng phụ trách thị trường mới nổi của Capital Economics (trụ sở London), nhận định: “Chúng tôi cho rằng đà bùng nổ xuất khẩu vẫn còn dư địa tiếp diễn; mọi dấu hiệu đều cho thấy nhu cầu đối với các sản phẩm liên quan đến AI sẽ duy trì mạnh mẽ trong khoảng một năm tới,”
Hàn Quốc cũng được kỳ vọng sẽ lần đầu tiên vượt mốc 700 tỷ USD xuất khẩu hàng năm, phần lớn nhờ sức mạnh của ngành bán dẫn.
Dù vậy, giới chuyên gia nhận định vẫn tồn tại những hoài nghi về khả năng duy trì nhu cầu ngoài lĩnh vực công nghệ trong năm 2026, trong bối cảnh Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đều dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ chậm lại.
Dữ liệu của UNCTAD cho thấy động lực tăng trưởng đã suy yếu trong quý IV/2025, với tốc độ chưa bằng một nửa so với mức tăng 2,5% của quý III.
Cơ quan này cho rằng việc đẩy nhanh nhập khẩu trước, đặc biệt là các sản phẩm công nghệ do sự bất định về chính sách thương mại của Mỹ, đã thúc đẩy phần lớn mức tăng mạnh hồi đầu năm 2025.
“Trong năm 2026, tăng trưởng thương mại toàn cầu được dự báo sẽ chậm lại, do tăng trưởng kinh tế toàn cầu suy yếu, phân mảnh địa chính trị, bất ổn chính sách kéo dài và mức độ dễ tổn thương gia tăng đang gây sức ép lên hoạt động thương mại. Ngoài ra, chi phí thương mại tăng cao cũng khiến triển vọng thương mại toàn cầu kém tích cực,” UNCTAD cảnh báo trong báo cáo cập nhật tháng 12.
Bên cạnh đó, ông Tuvey cũng lưu ý rằng một rủi ro lớn là Mỹ có thể áp thuế trừng phạt đối với chất bán dẫn, mặt hàng hiện vẫn được miễn các mức thuế theo quốc gia áp lên các loại hàng nhập khẩu khác do lĩnh vực này, cùng với dược phẩm và khoáng sản chiến lược, hiện đang nằm trong cuộc điều tra an ninh quốc gia theo Đạo luật Mở rộng Thương mại.
Thuế quan và đứt gãy chuỗi cung ứng được dự báo sẽ tiếp tục phủ bóng lên thương mại toàn cầu 2026 (Ảnh: Maritime Magazine)
Ông Tommy Xie, Trưởng bộ phận nghiên cứu vĩ mô châu Á của OCBC Bank, cho rằng thặng dư thương mại hàng năm 1.000 tỷ USD chưa từng có của Trung Quốc sẽ rất khó duy trì, và áp lực xuất khẩu từ Bắc Kinh có khả năng sẽ gây ra thêm nhiều xung đột thương mại với các quốc gia ngoài Mỹ.
Thực tế, Mexico đã áp thuế lên tới 50% đối với hơn 1.400 sản phẩm từ các nước châu Á, động thái được cho là nhằm hạn chế hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.
Trung Quốc và châu Âu cũng đã áp thuế chống bán phá giá lẫn nhau đối với nhiều mặt hàng kể từ mùa hè năm ngoái, như xe điện và thịt lợn. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thậm chí đã đe dọa áp thêm biện pháp nếu Bắc Kinh không giảm thặng dư thương mại với EU, vốn đã vượt 350 tỷ USD trong năm 2024.
Quan điểm chung của các nhà quan sát là Trung Quốc không thể tiếp tục dựa vào xuất khẩu để thúc đẩy tăng trưởng trong tương lai. “Sự hỗ trợ kinh tế từ nhu cầu bên ngoài sẽ suy giảm. Nó không thể cao như năm ngoái. Đó là lý do vì sao nhu cầu trong nước trở nên cực kỳ quan trọng. Nhưng việc liệu nhu cầu này có thể được duy trì hay không vẫn là một dấu hỏi,” ông Xie chỉ ra.
Củng cố năng lực nội sinh của nền kinh tế
Giai đoạn 2021-2025, nền kinh tế Việt Nam có sự phục hồi kiên cường và phát triển vượt bậc trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp, khó lường, chưa từng có tiền lệ, nhiều yếu tố vượt ngoài dự báo, nhất là tác động nặng nề của đại dịch Covid-19.
Tiếp tục ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát năm 2026
Chiều tối 29/12, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính – Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ về quản lý, điều hành kinh tế vĩ mô chủ trì Phiên họp lần thứ nhất của Ban Chỉ đạo.
Nhận diện các động lực tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh mới
Khả năng nhận diện đúng các động lực tăng trưởng kinh tế cốt lõi trở thành yếu tố then chốt đối với cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư trung và dài hạn.
Một năm đầy biến động và cách kinh tế Việt Nam trụ vững
Năm 2025 đang dần khép lại, đánh dấu một năm Việt Nam đạt được hầu hết các mục tiêu kinh tế vĩ mô đặt ra từ đầu năm, từ tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát đến nhiều chỉ tiêu quan trọng khác.
theo Diễn đàn doanh nghiệp
Mua bán nhà đất
Bạn muốn tin đăng của bạn hiển thị ở đây ? Thêm tài sản của bạn vào đây >>
Liên hệ
Đăng ký kênh
Youtube CafeLand để theo dõi các video Thị Trường mới nhất!
