Những giống lúa do Việt Nam chuyển giao đang tạo nên sự thay đổi rõ rệt trên các cánh đồng đất đỏ tại Cuba, góp phần nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng gạo và từng bước giảm sự phụ thuộc của quốc gia Caribe này vào nhập khẩu lương thực.
Là một trong bốn hộ nông dân đầu tiên tham gia mô hình thuộc Chương trình hợp tác sản xuất lúa gạo Việt Nam – Cuba tại Hợp tác xã Tín dụng và Dịch vụ Abel Santamaría (Los Palacios), ông Jesús Roberto Miranda Pérez không giấu được sự bất ngờ trước hiệu quả mà các giống lúa Việt Nam mang lại. Trên diện tích gần 2 ha, ông được các chuyên gia Việt Nam trực tiếp hướng dẫn và chuyển giao gói kỹ thuật canh tác lúa nước tiên tiến.
Trả lời Đài phát thanh Guamá, ông Jesús Roberto Miranda Pérez cho biết năng suất lúa đạt khoảng 8 tấn/ha – mức cao hiếm thấy tại địa phương. “Hạt giống Việt Nam rất tốt, vật tư nông nghiệp cũng có chất lượng cao. Trước đây, chúng tôi thường xuyên thiếu vật tư sản xuất, nhưng với sự hỗ trợ của các chuyên gia Việt Nam, quá trình canh tác trở nên thuận lợi hơn rất nhiều”, ông nói.
Không chỉ đạt năng suất cao, các giống lúa mới còn giúp tiết kiệm đáng kể lượng giống gieo sạ. Theo nông dân địa phương, khi gieo theo phương pháp truyền thống, tỷ lệ nảy mầm đạt gần như tuyệt đối, trong khi lượng giống sử dụng chỉ khoảng 40 kg/ha, thấp hơn gần bốn lần so với trước đây. Chất lượng gạo cũng được đánh giá tích cực, với hạt cơm trắng, tơi và nở, phù hợp với khẩu vị người tiêu dùng Cuba.
Ông Jesús Roberto Miranda Pérez chỉ là một trong số nhiều nông dân hưởng lợi từ Dự án hợp tác Việt Nam – Cuba phát triển sản xuất lúa gạo tại huyện Calimete, tỉnh Matanzas. Sau một thời gian triển khai, các mô hình sản xuất lúa đã cho thấy kết quả rõ rệt, tạo nên bước tiến đáng kể trong nỗ lực nâng cao tự chủ lương thực của Cuba.
"Chúng tôi đã trồng tất cả các giống cây trong nhiều năm, nhưng chưa bao giờ thấy cảnh tượng như thế này trước đây", nông dân Cuba bày tỏ.
Theo số liệu thống kê, năm 2024, Cuba ghi nhận mức nhập khẩu gạo thấp nhất từ trước tới nay, chỉ khoảng 210.000 tấn. Kết quả này gắn liền với việc sản lượng lúa nội địa tăng mạnh nhờ các mô hình hợp tác với Việt Nam. Với dân số hơn 11 triệu người, mỗi năm Cuba tiêu thụ khoảng 700.000 tấn gạo. Trong giai đoạn 2009–2022, sản lượng lúa trong nước chỉ đáp ứng khoảng một nửa nhu cầu, buộc quốc gia này phải nhập khẩu 300.000–400.000 tấn gạo mỗi năm, trong đó có lượng lớn từ Việt Nam.
Báo cáo của Ban quản lý Dự án hợp tác Việt Nam – Cuba cho thấy, tại mô hình trình diễn số 4, năng suất đạt 11,16 tấn/ha/năm (2 vụ), vượt mục tiêu đề ra và cao gấp 3–4 lần mức bình quân toàn quốc. Ở quy mô sản xuất đại trà, năng suất bình quân đạt 5,31 tấn/ha, cao gấp khoảng ba lần so với mặt bằng chung ngành lúa gạo Cuba. Riêng vụ đông 2024–2025, tổng sản lượng thu hoạch đạt hơn 13.000 tấn.
Để đạt được kết quả này, hạ tầng nông nghiệp đã được đầu tư đồng bộ, với hàng nghìn hecta ruộng được san phẳng bằng công nghệ laser, hệ thống giao thông nội đồng và kênh mương được cải tạo. Hơn 29.000 lượt nông dân, kỹ thuật viên và cán bộ quản lý Cuba đã được tập huấn về quy trình canh tác lúa hiện đại.
Đến nay, 25 giống lúa đã được đưa vào sản xuất tại các vùng dự án, trong đó 4 giống được đăng ký chính thức với tên gọi “ViBa”, biểu trưng cho sự hợp tác giữa Việt Nam và Cuba. Tổng giá trị thiết bị và vật tư phục vụ dự án ước vượt 17 triệu USD.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, dự án hợp tác lúa gạo Việt Nam – Cuba còn được xem là minh chứng rõ nét cho tinh thần đoàn kết, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau giữa hai quốc gia trong bối cảnh nhiều thách thức về an ninh lương thực toàn cầu.
Theo Cuba Debate
