Năm 2026 đến với TPHCM như một khoảnh khắc đặc biệt của lịch sử phát triển đô thị Việt Nam. Đây là năm đầu tiên Thành phố triển khai Chương trình hành động nhiệm kỳ 2025–2030 theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV. Đây cũng là năm đầu tiên TPHCM vận hành trong mô hình mới sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, hình thành một không gian phát triển rộng lớn chưa từng có, nơi công nghiệp hiện đại, đô thị năng động và kinh tế biển – du lịch – logistics hội tụ.
Thành phố kể câu chuyện của chính mìnhVà hơn thế nữa, 2026 là năm TPHCM đi vào triển khai thực chất vai trò của một "Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh" thuộc Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO, sau khi chính thức được ghi danh vào năm 2025. Tất cả những yếu tố ấy gặp nhau trong một thời điểm, tạo nên một "điểm hội tụ lịch sử", nơi tầm nhìn chiến lược về văn hóa, sáng tạo và bản sắc đô thị được chuyển hóa thành hành động cụ thể, bền bỉ và đầy cảm hứng.
TPHCM từ lâu vốn là mảnh đất của đổi mới, của tinh thần dấn thân và của khát vọng vươn lên. Nhưng từ năm 2026, khái niệm "Thành phố" ấy không chỉ mở rộng về địa lý, về quy mô dân số hay kinh tế, mà còn mở rộng về sứ mệnh văn hóa. Sự sáp nhập với Bình Dương – trung tâm công nghiệp hàng đầu cả nước – và Bà Rịa – Vũng Tàu – địa bàn chiến lược của kinh tế biển, cảng biển và du lịch – đã tạo nên một đại đô thị đa trung tâm với những nhịp sống, nhịp phát triển rất khác nhau nhưng lại hội tụ trong một chỉnh thể thống nhất. Ở đó, văn hóa không chỉ đóng vai trò là lĩnh vực song hành, mà thực sự trở thành chất keo tinh thần gắn kết các cộng đồng, hệ giá trị và phong cách sống khác nhau. Văn hóa chính là thứ giúp một đại đô thị hàng chục triệu dân vẫn giữ được sự nhân văn, nghĩa tình, bản sắc riêng, đồng thời tôn trọng và phát huy giá trị văn hóa đặc thù của từng địa phương trong cùng không gian chung.
Trong bối cảnh ấy, việc UNESCO công nhận TPHCM là Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh vào năm 2025 mang ý nghĩa vượt ra ngoài một danh hiệu văn hóa. Đây là sự ghi nhận quốc tế đối với truyền thống, thành tựu và tiềm năng sáng tạo của thành phố, đồng thời cũng là một cam kết hành động. Điện ảnh không chỉ là nghệ thuật kể chuyện, mà còn là ngành công nghiệp mang giá trị kinh tế cao, tạo việc làm, nuôi dưỡng tài năng và lan tỏa hình ảnh đất nước ra thế giới. Khi trở thành Thành phố điện ảnh trong hệ thống UNESCO, TPHCM có cơ hội lớn để xây dựng hệ sinh thái sản xuất phim hiện đại, thúc đẩy liên kết giữa các hãng phim, studio, trường đào tạo, nhà sản xuất và các thiết chế văn hóa, đồng thời kết nối sâu rộng với mạng lưới điện ảnh quốc tế. Điều quan trọng hơn cả là điện ảnh giúp Thành phố kể câu chuyện của chính mình: Câu chuyện về một đô thị nghĩa tình, năng động, giàu bản sắc và luôn nỗ lực đổi mới vì con người.
Nghị quyết Đại hội XIV đã đặt văn hóa vào vị trí nền tảng, là mục tiêu và động lực phát triển bền vững đất nước. Khi bước vào nhiệm kỳ 2025–2030, tinh thần ấy không còn chỉ dừng lại ở nhận thức, mà phải trở thành hành động. Với TPHCM mở rộng, đây là cơ hội hiếm có để định hình một tầm nhìn văn hóa thống nhất cho một không gian đa dạng: Từ đô thị trung tâm Sài Gòn – Chợ Lớn – Thủ Đức đến vành đai công nghiệp Bình Dương, rồi không gian biển đảo – du lịch – cảng biển ở Bà Rịa – Vũng Tàu. Một tầm nhìn văn hóa hiện đại, nhân văn, hội nhập, nhưng vẫn thấm đẫm tinh thần Việt Nam. Văn hóa phải trở thành trục xuyên suốt của quy hoạch đô thị, kinh tế tri thức, giáo dục, công nghệ, du lịch và phát triển con người.
Trong dòng chảy đó, công nghiệp văn hóa nổi lên như một động lực tăng trưởng mới. TPHCM từ lâu đã là "điểm nóng" của sáng tạo: Âm nhạc, thời trang, mỹ thuật, thiết kế, nội dung số, nghệ thuật biểu diễn, truyền thông và đặc biệt là điện ảnh. Khi mở rộng không gian phát triển với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, những ngành này không chỉ có thị trường lớn hơn, mà còn có hạ tầng, nguồn nhân lực và hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ mạnh mẽ hơn. Những cụm sáng tạo, trung tâm sản xuất và trình diễn nghệ thuật, các studio quy mô khu vực hoàn toàn có thể hình thành và phát triển theo chuẩn quốc tế. Khi đó, mỗi sản phẩm văn hóa không chỉ mang dấu ấn sáng tạo cá nhân, mà còn góp phần xây dựng thương hiệu chung cho đất nước và thành phố.
TPHCM có thể trở thành điểm đến văn hóa – du lịch hàng đầu Đông Nam Á. Ảnh: Quốc Anh
Chuyển đổi số sẽ là "đôi cánh" để văn hóa bay xa hơn. Bình Dương mạnh về công nghiệp và công nghệ, TPHCM mạnh về sáng tạo, còn Bà Rịa – Vũng Tàu có lợi thế trải nghiệm du lịch và không gian biển đảo. Khi kết nối ba thế mạnh ấy bằng dữ liệu lớn, nền tảng sáng tạo số, bảo tàng số, hệ thống di sản điện tử và các mô hình sáng tạo trực tuyến, chúng ta có thể tạo nên một hệ sinh thái văn hóa số quy mô lớn – nơi giá trị truyền thống được bảo tồn bằng công nghệ hiện đại và lan tỏa đến thế hệ trẻ theo những cách thức hấp dẫn, gần gũi hơn.
Song song với đó, đời sống văn hóa cơ sở luôn là nền tảng bền vững nhất của một đại đô thị. Sáp nhập không có nghĩa là làm phai nhạt bản sắc địa phương; trái lại, chính sự đa sắc văn hóa sẽ tạo nên "độ dày" cho bản lĩnh và chiều sâu tinh thần của cả không gian chung. Vì vậy, năm 2026 mở ra cơ hội để nâng cấp mạnh mẽ các thiết chế văn hóa cơ sở, tạo thêm không gian sáng tạo cho cộng đồng, khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động văn hóa – nghệ thuật, từ đó biến văn hóa thành đời sống chứ không chỉ là khẩu hiệu.
Du lịch văn hóa, du lịch biển đảo và du lịch sáng tạo cũng sẽ bước vào một giai đoạn mới. Một địa giới hành chính nhưng chứa đựng đầy đủ đô thị hiện đại, vành đai công nghiệp – logistics, cụm cảng biển nước sâu, không gian biển – đảo – nghỉ dưỡng, di sản văn hóa – kiến trúc, đời sống đêm phong phú và ẩm thực đặc sắc; tất cả tạo nên lợi thế hiếm có. Nếu phát triển đúng hướng, lấy văn hóa làm linh hồn, TPHCM mở rộng hoàn toàn có thể trở thành điểm đến văn hóa – du lịch hàng đầu Đông Nam Á, nơi điện ảnh đóng vai trò "người kể chuyện", giới thiệu vẻ đẹp Việt Nam ra thế giới.
Song hành với đó là việc xây dựng văn hóa công vụ, văn hóa doanh nghiệp và văn hóa cộng đồng theo tinh thần của TPHCM: Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; nghĩa tình, bao dung và sẵn sàng sẻ chia; tôn trọng khác biệt và đề cao trách nhiệm xã hội. Khi văn hóa thấm sâu vào phong cách điều hành, thái độ phục vụ và mối quan hệ giữa chính quyền – doanh nghiệp – người dân, thành phố sẽ không chỉ là nơi để đến và làm việc, mà còn là nơi đáng sống và đáng gắn bó.
"Thủ phủ điện ảnh" của khu vựcNhìn từ tổng thể, năm 2026 mang dáng dấp của một khởi đầu lịch sử mới. Sau Đại hội XIV, đất nước bước vào giai đoạn phát triển hiện đại nhưng kiên định bản sắc, hội nhập sâu rộng nhưng không hòa tan. TP. Hồ Chí Minh mở rộng, lại vừa được UNESCO ghi danh là Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh, chính là nơi thử nghiệm sinh động nhất cho tầm nhìn ấy. Nếu Thành phố thành công trong việc đặt văn hóa vào vị trí trung tâm, biến sáng tạo thành động lực mềm, phát triển điện ảnh như một ngành công nghiệp mang lại giá trị kinh tế – xã hội lớn, kết nối hài hòa giữa đô thị – công nghiệp – biển đảo, thì không chỉ kinh tế tăng trưởng, mà tinh thần, bản sắc và vị thế của Việt Nam cũng sẽ được nâng lên.
Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
Để sáng tạo phát triển bền vững, việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và thượng tôn pháp luật là điều kiện bắt buộc. Bảo vệ bản quyền, quyền sở hữu trí tuệ và quyền tác giả không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là cách thể hiện sự tôn trọng đối với trí tuệ, lao động sáng tạo – thứ làm nên giá trị cốt lõi của các ngành công nghiệp văn hóa. Một thị trường minh bạch sẽ khuyến khích người trẻ dấn thân, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư và đảm bảo cho sự phát triển dài hạn của văn hóa.
Trong không khí đầu năm mới, khi sắc xuân lan tỏa trên những con phố sầm uất ở trung tâm Sài Gòn, xen lẫn trong nhịp sống tất bật của các khu công nghiệp Bình Dương, hòa vào gió biển mặn mà ở Bà Rịa – Vũng Tàu, chúng ta có thể cảm nhận rõ ràng hơn bao giờ hết sức sống của văn hóa. Văn hóa làm cho đại đô thị này không chỉ là không gian kinh tế, mà còn là mái nhà chung của ký ức, cảm xúc, lòng tin và khát vọng. Và chính lúc này, khi bắt đầu năm đầu tiên của một nhiệm kỳ mới, một không gian đô thị mới và một danh hiệu sáng tạo mang tầm quốc tế mới, TPHCM có quyền tin tưởng rằng: Nếu biết khơi dậy và lan tỏa sức mạnh văn hóa, Thành phố sẽ không chỉ là đầu tàu kinh tế, mà còn trở thành trung tâm văn hóa – sáng tạo, "thủ phủ điện ảnh" của khu vực, biểu tượng cho một Việt Nam hiện đại, nhân văn và giàu bản sắc.
Khát vọng ấy không xa. Nó bắt đầu từ từng quyết sách đúng, từ từng cộng đồng sáng tạo đang lớn lên mỗi ngày, từ trách nhiệm của doanh nghiệp, trí thức, nghệ sĩ, từ tình yêu của mỗi người dân đối với thành phố mang tên Bác. Trong bình minh của năm 2026, chúng ta có thể lạc quan nói rằng: Một kỷ nguyên văn hóa mới đang thực sự mở ra với TPHCM – Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh của UNESCO.